Urodził się przy ulicy Kilińskiego, uczył się w budynku, gdzie dziś mieści się biblioteka i muzeum, a jego „Podręcznik polskiej numizmatyki" z 1892 roku był pierwszym tak kompleksowym opracowaniem w tej tematyce. Max Kirmis, wschowianin, nauczyciel i badacz, został patronem roku 2026 w gminie Wschowa. Uroczysta inauguracja odbędzie się 9 stycznia w setną rocznicę jego śmierci.
Max Carl Maximilian Oswald Kirmis przyszedł na świat 5 sierpnia 1851 roku we Wschowie. Jego rodzina od pokoleń związana była z regionem - ojciec wywodził się z rodziny wschowskich garncarzy, matka była córką lekarza ze Szlichtyngowej.
Ojciec Wilhelm pracował w miejscowym magistracie jako sekretarz miasta. W 1884 roku obchodził 50-lecie pracy, co odnotowano w piśmie umieszczonym w kapsule czasu na wieży kościoła farnego. Rodzina mieszkała przy ulicy Schuhmacherstraße 15, czyli dzisiejszej ulicy Kilińskiego.
Młody Max rozpoczął edukację we wschowskiej sześcioklasowej szkole realnej. Budynek ten zna dziś każdy wschowianin - mieści się w nim biblioteka i muzeum. Po ukończeniu szkoły przeniósł się do Głogowa, gdzie w 1872 roku zdał z wyróżnieniem egzaminy końcowe w katolickim gimnazjum.
Kirmis rozpoczął studia medyczne we Wrocławiu, ale porzucił je już na pierwszym roku. Wybrał kierunek pedagogiczny o profilu nauk przyrodniczych, fizyki i chemii. Studiował na uniwersytetach w Lipsku i Halle. Tytuł doktora nauk otrzymał w 1878 roku na Uniwersytecie w Berlinie.
W czasie studiów odbył praktykę zawodową w szkole rolniczej we Wschowie. Po uzyskaniu dyplomu nauczycielskiego rozpoczął staż w szkole realnej w Poznaniu. Choć zapewniono mu tam miejsce jako nauczycielowi fizyki i chemii, nieoczekiwanie skierowano go do pracy w szkole rolniczej w Hochburgu w Niemczech.
Sam Kirmis uważał, że była to forma represji za jego badania nad polską lokalną historią.
Od najmłodszych lat interesował się lokalną historią Wschowy i numizmatyką. Gromadził numizmaty, odciski pieczęci i historyczne dokumenty. Prowadził badania archiwalne dotyczące historii miasta i wielkopolskiej numizmatyki.
Już jako student, w 1873 roku, opublikował w niemieckojęzycznej gazecie „Posener Zeitung" swój pierwszy artykuł „Wschowska i poznańska mennica". W 1885 roku wydał „Historię mennicy miasta Wschowy", rok później „Historię mennicy miejskiej w Poznaniu".
Jego najważniejszym dziełem stał się „Podręcznik polskiej numizmatyki" z 1892 roku. Książka jako pierwsza w dziejach polskiej bibliografii numizmatycznej przedstawiła w sposób całościowy problematykę bicia pieniądza na terenach polskich od początku państwowości do 1795 roku.
Polscy numizmatycy prowadzili z Kirmisem korespondencję, wymieniając się wynikami badań i prezentując eksponaty ze swoich kolekcji. Część jego publikacji przetłumaczono na polski i wydano w krakowskich „Zapiskach Numizmatycznych".
W 1879 roku w kościele Najświętszej Maryi Panny w Poznaniu Kirmis poślubił Annę Kunkel, poznanianką z polskiej kupieckiej rodziny. Para miała pięcioro dzieci, dwoje zmarło w dzieciństwie. Żona była katoliczką i zgodnie z jej wolą dzieci wychowano w tej wierze. Pod koniec życia również Max przeszedł na katolicyzm.
Od 1880 roku mieszkał w Neumünster w północnych Niemczech, gdzie pracował jako nauczyciel chemii, fizyki i nauk przyrodniczych aż do emerytury w 1916 roku. Był lubianym i szanowanym pedagogiem.
Jego zbiór ponad 600 artefaktów z regionu Holsztynu stał się podstawą utworzonego w 1914 roku Muzeum Miejskiego w Neumünster. Kirmis został jego dyrektorem i piastował to stanowisko do śmierci 9 stycznia 1926 roku.
Z inicjatywą upamiętnienia setnej rocznicy śmierci Kirmisa wystąpiło Polskie Towarzystwo Numizmatyczne, oddział w Zielonej Górze. Numizmatycy zwrócili się do Rady Miejskiej we Wschowie z prośbą o ustanowienie roku 2026 Rokiem Maxa Kirmisa.
Rada Miejska przyjęła stosowną uchwałę 20 stycznia 2025 roku. Wykonanie uchwały powierzono Burmistrzowi Miasta i Gminy Wschowa.
W marcu 2025 roku dyrektor Muzeum Ziemi Wschowskiej Damian Małecki powołał Społeczny Komitet Obchodów. Przewodniczącą została Hanna Knaflewska-Walkowiak, przewodnicząca Rady Miejskiej we Wschowie. W skład komitetu wchodzą również dyrektor CKiR Artur Obuchowicz, dyrektor Biblioteki Agata Faliszewska oraz Łukasz Winiarski, Ryszard Kozłowski, Przemysław Wojciech, Zdzisław Rygusik i Barbara Ratajewska.
Kierownikiem projektu został Przemysław Wojciech, który od połowy 2025 r. pełni obowiązki dyrektora MZW.
W ramach obchodów zaplanowano cykl wydarzeń związanych z upowszechnianiem wiedzy o życiu i działalności wschowskiego nauczyciela i numizmatyka. Wśród zaplanowanych przedsięwzięć odbędą się m.in.: koncert jubileuszowy, wystawa publikacji numizmatycznych, planszowa wystawa plenerowa oraz seminarium numizmatyczne połączone z aukcją.
Dodatkowo wydany został wschowski kalendarz numizmatyczny na rok 2026, uzupełnienie informacji z tablicy pamiątkowej poświęconej Kirmisowi poprzez kod QR odsyłający do strony internetowej gdzie zamieszczone zostaną biogramy opracowane w trzech językach, planowany jest także okolicznościowy znaczek pocztowy i kartka pocztowa.
Zapowiedziano również wydanie biografii „Max Kirmis. Krzewiciel lokalnej historii Wschowy i Neumünster" oraz zorganizowanie wystawy poświęconej życiu i twórczości Kirmisa oraz numizmatyce wschowskiej.
Wydarzenia towarzyszące obchodom Roku Maxa Kirmisa zostały objęte patronatem honorowym przez Wojewodę Lubuskiego Marka Cebulę, oraz Prezesa Polskiego Towarzystwa Numizmatycznego.
Uroczysta inauguracja Roku Maxa Kirmisa odbędzie się dokładnie w setną rocznicę śmierci patrona - 9 stycznia 2026 roku o godzinie 17:00. Miejscem wydarzenia będzie sala widowiskowa Centrum Kultury i Rekreacji we Wschowie przy ulicy Niepodległości 1.
Inaugurację uświetni koncert Zespołu Kameralnego w składzie: Anna Pawłowska (skrzypce), Urszula Schulz (fortepian), Paweł Majdanik (klarnet), Michał Schulz (fortepian). Prowadzenie koncertu obejmie Hanna Majdanik.
Sponsorami koncertu są: Spółka Komunalna Wschowa i HZZ Osowa Sień. Pozostałe wydarzenia finansuje Bank Spółdzielczy we Wschowie.
Wstęp wolny.
Źródło: MZW
Komentarze 0