Alimenty na dorosłe dziecko - kiedy i jak długo trzeba płacić?

Rodzice są zobowiązani do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie. Prawo nie wskazuje żadnego konkretnego wieku, po przekroczeniu którego wygasa obowiązek alimentacyjny. Sądy każdy przypadek badają jednostkowo, ponieważ rozwój każdego dziecka może przebiegać odmiennie. Jedni będą samodzielni zaraz po osiągnięciu pełnoletności, a innym zajmie to więcej czasu. Prawo rodzinne spogląda na każdy przypadek indywidualnie i nie kieruje się w takich przypadkach sztywnymi kryteriami wieku czy zarobków dziecka.

Kiedy rodzic może powiedzieć „dość” - podstawy do zaprzestania płacenia alimentów już po uzyskaniu przez dziecko pełnoletności.

Należy wskazać, że podjęcie przez dorosłe dziecko dalszej nauki po szkole średniej może prowadzić do wydłużenia się okresu, kiedy nie będzie ono miało warunków do pełnego usamodzielnienia, szczególnie finansowego. Rzadko zdarza się też, żeby pozwalała mu na do pierwsza podjęta praca zarobkowa. Kodeks rodzinny i opiekuńczy zawiera jednak wyjątki, które, zwalniają z obowiązku łożenia na dorosłe dziecko. Przede wszystkim jest to sytuacja, w której dochody z jego własnego majątku wystarczają na pokrycie kosztów utrzymania. Jeżeli uprawniony podejmuje pracę zarobkową i jest z niej w stanie samodzielnie się utrzymać, to rodzice mają wówczas podstawę do zaprzestania alimentacji.

Drugi z nich dotyczy natomiast sytuacji finansowej obowiązanego - jeżeli płacenie alimentów wiązałoby się ze zbyt daleko idącym uszczerbkiem finansowym, to rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka. W skrócie - trudna sytuacja majątkowa rodzica czy brak możliwości dalszego wspierania dorosłego dziecka finansowo stanowi podstawę do uchylenia się od alimentów. Obejmuje to również takie sytuacje jak przejście rodzica na niską rentę, emeryturę, choroba czy inne podobne. Kluczowe są zawsze możliwości finansowe.

Kwestia „wiecznych studentów”

Kodeks rodzinny i opiekuńczy przewidział również sytuację tak zwanych „wiecznych studentów”. To przypadki objawiające się, gdy dorosłe już dziecko nie dokłada należytych starań, aby zgodnie ze swoimi osobistymi możliwościami kształcić się czy pracować. Obowiązek alimentacyjny nie może przecież trwać w nieskończoność. Jeżeli pełnoletnie dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się czy nie przykłada dostatecznej uwagi do ukończenia i wykorzystania zarobkowo swojej edukacji, to wówczas rodzice również mogą uchylić się od świadczenia alimentacyjnego.

Jak formalnie przestać płacić? Pośpiech i nieznajomość prawa szkodzi

Choć emocje często biorą górę, oczywiście nie można z dnia na dzień zaprzestać dostarczania środków utrzymania dla dziecka. Takie działanie może szybko obrócić się w procesie przeciwko Tobie. Uporczywe uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego grozi bowiem nawet odpowiedzialnością karną, a zaprzestanie płacenia alimentów mimo istniejącego obowiązku, jest traktowane jako uchylenie się od niego w rozumieniu karnym. Do popełnienia czynu zabronionego dochodzi, jeśli łączna wysokość powstałych tak zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych albo jeśli opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosi min. 3 miesiące. Krótko mówiąc - nie można postąpić w ten sposób nawet jeżeli faktycznie spełnione są ustawowe przesłanki. 

Aby zgodnie z prawem zaprzestać łożenia na dorosłe dziecko, niezbędne jest wytoczenie przed sądem rodzinnym powództwa o wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego. Ta droga dotyczy zarówno alimentów ustanowionych decyzją sądu, jak również na mocy umowy alimentacyjnej między uprawnionym a zobowiązanym. Warto dodać, że umowa sama w sobie nie tworzy obowiązku alimentacyjnego - wynika on bezpośrednio z przepisów prawa, a taka umowa stanowi przede wszystkim podstawę dochodzenia świadczeń.

Rodzic występuje w takim procesie w charakterze powoda, a dziecko w charakterze pozwanego. W pozwie trzeba również wskazać datę, od jakiej domagamy się ustalenia wygaśnięcia obowiązku. Jak wspomniano wcześniej, nie zawsze będzie to data osiemnastych urodzin, rozpoczęcia studiów czy podjęcia pierwszej pracy przez dziecko, a wszystko zależy od okoliczności i możliwości samodzielnego funkcjonowania. W pozwie wykazać, że dziecko jest w pełni zdolne do samodzielnego utrzymania się lub zachodzi przesłanka nadmiernego uszczerbku dla rodziców czy dziecko nie dokłada w tym celu należytych starań, a wykazanie tych faktów i okoliczności leży po stronie powoda. W takiej sytuacji warto jednocześnie złożyć wniosek o udzielenie zabezpieczenia już na czas trwania procesu - ten może bowiem trwać bardzo długo, a sam w sobie, po złożeniu pozwu, nie jest podstawą do zaprzestania płacenia.

Klienci często pytają również, czy studiowanie zaocznie zwalnia z alimentów. Jak wskazuje adw. dr Agata Koschel-Sturzbecher, może to być bardzo istotne dla sądu przy ocenie możliwości samodzielnego utrzymania się - student na studiach niestacjonarnych ma przecież czas na pracę. Wszystko sprowadza się jednak do spełnienia przesłanek ustawowych, a wpływ na ostateczną decyzję sądu ma całokształt okoliczności dotyczących dziecka i jego możliwości zarobkowych.Alimentacja to wrażliwy temat, również ze względów prawnych. Zła decyzja może odbić się na relacjach rodzinnych, dlatego zachęcamy do kontaktu z Kancelarią celem dokładnego ustalenia Państwa przypadku.